Αθήνα

 

29 oC

ελαφρές νεφώσεις

Hottest

Ενημέρωση σε…fast-forward!

Βόλος: Ντυμένη νύφη η 14χρονη που έφυγε από τη ζωή – Πυροβολισμοί και τραγούδια στο Αλιβέρι

ΕΡΓΑΣΙΑ

Τι είναι η «μεγάλη παραίτηση» και τι ισχύει στην ελληνική αγορά εργασίας – Αναλύει ο Χρ. Γούλας (ΙΝΕ-ΓΣΕΕ)

Δύο χρόνια πανδημίας, υγειονομικών μέτρων, πολιτικών αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών, αλλά και δύο χρόνια εντυπωσιακής επιτάχυνσης των κοινωνικών, πολιτικών και οικονομικών εξελίξεων μέσα από οριακές δοκιμασίες για τα συστήματα υγείας, τα εκπαιδευτικά συστήματα, αλλά και τις αγορές εργασίας.

Η τηλεργασία σε ελάχιστο χρόνο εγκατέλειψε τα επιχειρηματικά κέντρα των μεγάλων εταιριών τεχνολογίας και διαχύθηκε στο σύνολο των επιχειρήσεων, λειτουργώντας πλέον ως επιτακτική αναγκαιότητα και όχι ως «εναλλακτική πολυτελείας».


Παράλληλα, τα εθνικά παραγωγικά πρότυπα δοκιμάστηκαν υπό σκληρές και ας ελπίσουμε, ανεπανάληπτες στο άμεσο μέλλον συνθήκες.

Πολιτικές απασχόλησης, μηχανισμοί κοινωνικής προστασίας, προνοιακές πολιτικές, βρέθηκαν στο κέντρο εθνικών κυβερνητικών παρεμβάσεων, φέρνοντάς ξανά στο προσκήνιο την οργανική τους διασύνδεση με την οικονομία και την παραγωγική διαδικασία.

Στις ΗΠΑ, σύμφωνα με το Ομοσπονδιακό Γραφείο Στατιστικών της Εργασίας από τον Απρίλιο του 2021 και μετά διαμορφώνεται μια συστηματική τάση παραίτησης των εργαζομένων από την εργασία τους σε ποσοστά που προσεγγίζουν το 3% του συνολικού εργατικού δυναμικού του ιδιωτικού τομέα (+30% σε σχέση με τον μέσο όρο του 2020).

Στο διάστημα μεταξύ Αύγουστου και Νοεμβρίου, πάνω από 12 εκατομμύρια Αμερικανοί αποχώρησαν οικειοθελώς από την εργασία τους δίνοντας μορφή και περιεχόμενο στο φαινόμενο που πλέον ονομάζουμε η «Μεγάλη Παραίτηση». Σε αντίθεση με την ιστορική εμπειρία που θέλει τα ποσοστά παραιτήσεων από την εργασία να μειώνονται δραματικά σε περιόδους κοινωνικής και οικονομικής κρίσης, ακολουθώντας αντίστροφα τα ποσοστά αύξησης της ανεργίας, οι Αμερικανοί βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με μια περίπτωση τέλειας αντιστροφής.

Το κύμα παραιτήσεων διευρύνεται παρά τις συνθήκες επισφάλειας που επέβαλε στις αγορές εργασίας η πανδημική περίοδος και δεν αφορά κυρίως τα πλέον καλοπληρωμένα, έμπειρα επιτελικά στελέχη πολυεθνικών εταιριών.

Αντίθετα, στην πλειονότητά τους πρόκειται για νέους εργαζόμενος σε δουλειές χαμηλών αμοιβών, χαμηλών προσόντων και ακόμη χαμηλότερων προσδοκιών. Στην πλειοψηφία τους γυναίκες, είναι η γενιά που άρχισε τον παραγωγικό της βίο υπό τους χειρότερους οιωνούς της χρηματοοικονομικής κατάρρευσης του 2007 και βρέθηκε αντιμέτωπη με το ψυχολογικό όριο που θέτει ο Ομοσπονδιακός κατώτατος μισθός των 7,25 δολαρίων την ώρα.

Υπό αυτούς τους όρους, η παραίτηση από μια θέση εργασίας, έστω και κακοπληρωμένης, θα αποτελούσε πραγματικό λογικό παράδοξο και μια μάλλον ανορθολογική επιλογή.

Ωστόσο, η ιδιαίτερη ιστορική συγκυρία που διαμορφώθηκε κατά την πανδημική περίοδο, μοιάζει να επηρέασε σημαντικά και τα κίνητρα που ρυθμίζουν τις αγορές εργασίας.

Οι χαμηλοί μισθοί, το υψηλό κόστος ζωής, η αναιμική συνδικαλιστική εκπροσώπηση και οι ευέλικτες μορφές εργασίας συγκροτούν ένα εξαιρετικά χαλαρό πλέγμα προστασίας της δοκιμαζόμενης από την πανδημία ισορροπίας μεταξύ εργασιακού βίου και προσωπικής ζωής.

Η αγορά εργασίας στις ΗΠΑ βρέθηκε σε αδυναμία να αντιμετωπίσει ένα ενδεχόμενο που άλλοτε θα έμοιαζε μακρινό: την περίπτωση όπου τα παρεχόμενα φτωχά κίνητρα στους εργαζόμενους δεν θα αρκούσαν πλέον να στηρίξουν την επιλογή της απασχόλησης, έναντι τις οικειοθελούς αποχώρησης, έστω και για μια περιορισμένη χρονική περίοδο.

Στην Ευρώπη, αν και επισημαίνεται μια σχετική αύξηση των ποσοστών παραίτησης κατά την ίδια περίοδο, σε καμιά περίπτωση δεν παρατηρείται ένα αντίστοιχο σε μέγεθος και έκταση φαινόμενο.

Το τόσο κατακριμένο «ηπειρωτικό μοντέλο» των σχετικά προστατευμένων από δημόσιες πολιτικές απασχόλησης, αγορών εργασίας, μοιάζει να λειτούργησε θετικά κατά την πανδημική περίοδο.

Η Ευρώπη επέδειξε μεγαλύτερες αντοχές στους απορρυθμιστικούς παράγοντες της απασχόλησης, σε σχέση με τις ΗΠΑ.

Η πλειοψηφία των ευρωπαϊκών χωρών προχώρησε σε αύξηση των κατώτατων μισθών, αύξησε την υποστήριξη των δημοσίων συστημάτων υγείας, εκπαίδευσης και κατάρτισης και προσπάθησε να απορροφήσει τις επιπτώσεις της υγειονομικής κρίσης και της αυξήσεις κόστους διαβίωσης που προέκυψαν.

Η ελληνική περίπτωση μοιάζει να διαφοροποιείται, ακόμη μια φορά, από τα παραπάνω πρότυπα αντίδρασης, συνδυάζοντας τα σημαντικότερα προβλήματα που εμφανίζει το καθένα, χωρίς να συνδυάζει όμως και τις ανάλογες λύσεις.

Η ελληνική αγορά εργασίας συνεχίζει να επιβαρύνεται από τις επιπτώσεις μιας υπερδεκαετούς κρίσης: χαμηλές αμοιβές, μειωμένα επίπεδα κοινωνικής προστασίας και κυρίως εξαιρετικά φτωχά ποιοτικά χαρακτηριστικά των προσφερόμενων θέσεων απασχόλησης.

Οι Έλληνες εργαζόμενοι «κινητοποιούνται» όλο και λιγότερο από τα μειωμένα μισθολογικά κίνητρα που τους δίνονται, ενώ βρίσκονται αντιμέτωποι με εργασιακά περιβάλλοντα που δεν μπορούν να ικανοποιήσουν τις φιλοδοξίες τους για προσωπική και επαγγελματική εξέλιξη.

Μάλιστα, σε συγκεκριμένους παραγωγικούς κλάδους  και σε σχετικά υψηλά επίπεδα προσόντων, η απόσταση που χωρίζει την απασχόληση από την εθελούσια αποστασιοποίηση από την αγορά εργασίας μοιάζει να μειώνεται δραματικά.

Οι μισθοί απέχουν σημαντικά από το να λειτουργήσουν ως ανταγωνιστικές και δίκαιες αμοιβές της παρεχόμενης εργασίας. Η δε προηγούμενη κατάρτιση και η επαγγελματική εμπειρία των εργαζομένων δεν αναγνωρίζονται στο μέτρο που τους αναλογεί. Στην Ελλάδα δεν καταγράφονται σημαντικά ποσοστά παραιτήσεων. Ωστόσο έχουν αρχίσει να εμφανίζονται ελλείψεις σε εξειδικευμένο προσωπικό το οποίο δυσκολεύεται να αποδεχτεί την ιδέα ότι οι δεξιότητές του και η εμπειρία του κοστολογούνται ελάχιστα παραπάνω από τον κατώτατο μισθό, με τις προοπτικές περεταίρω ανέλιξης να παραμένουν ελάχιστες και τις προσδοκίες για βελτίωση της ποιότητας της εργασίας τους λιγοστές.

Η αντίδραση των επιχειρήσεων σε αυτό το κίνδυνο οικειοθελούς αποστασιοποίησης από  την αγορά εργασίας θέσεων εξειδικευμένης απασχόλησης, δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις βρίσκονται στο πρώιμο στάδιο μιας κρίσης εργασιακών κινήτρων που δυνητικά μπορεί να κοστίσει πολύ ακριβότερα από κάθε πραγματικά γενναία επένδυση στο ανθρώπινο δυναμικό τους. Είναι αναγκαίο να καλύψουν το χαμένο έδαφος της χρόνιας  αποεπένδυσης  στο εργατικό τους δυναμικό, προσβλέποντας στην ουσιαστική ποιοτική αναβάθμιση των θέσεων εργασίας που προσφέρουν και κατ’ επέκταση την συνολική αναβάθμισή τους.

Όσο συνεχίζουν να επιλέγουν την τακτική της απαξίωσης των δεξιοτήτων, της επαγγελματικής εμπειρίας και των δημιουργικών κινήτρων των εργαζομένων, τόσο η αύξηση της παραγωγικότητας θα απομακρύνεται ως στόχος, κρυμμένη πίσω από πρόσκαιρες και επισφαλείς «κερδοφορίες».

Παράλληλα το θεσμικό πλαίσιο που διέπει την αγορά εργασίας ενισχύει τον προαναφερόμενη στρέβλωση.

Με τον κατώτατο μισθό εκτός διαπραγμάτευσης μεταξύ κοινωνικών εταίρων και τις κλαδικές συλλογικές συμβάσεις ουσιαστικά καταργημένες, η αγορά εργασίας αδυνατεί να αντιδράσει αποτελεσματικά σε αλλαγές που επιβάλλονται ταχύτατα, θίγοντας εν τέλει την ίδια την ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων. Η απάντηση δεν μπορεί να είναι ακόμη μια φορά η άμεση ή έμμεση συμπίεση των αμοιβών.

Ίσως τελικά η ελληνική εκδοχή της «Μεγάλης Παραίτησης», να περιγράφει περισσότερο την χρόνια τάση παραίτησης των επιχειρήσεων από την αναγκαιότητα της ανάπτυξης του ανθρώπινου δυναμικού τους, αλλά και την «Παραίτηση» των κυβερνήσεων να ασκήσουν ουσιαστικές παρεμβάσεις στην αγορά εργασίας σκοπεύοντας σε μια ποιοτικότερη απασχόληση.

* Ο Χρήστος Γούλας, PhD, είναι Διευθυντής του Ινστιτούτου Εργασίας της ΓΣΕΕ (ΙΝΕ-ΓΣΕΕ) και το άρθρο του δημοσιεύτηκε στο “Money Review” της εφημερίδας «Καθημερινή»

Ροή Ειδήσεων

02/07/2022 | 08:06

Χαλκιδική: Θάνατος 70χρονου λουόμενου στο Ποσείδι

02/07/2022 | 07:57

Απόσυρση ηλεκτρικών συσκευών: Οι βασικές ημερομηνίες του προγράμματος

02/07/2022 | 07:44

Κορονοϊός-Λινού: «Βρισκόμαστε σε δύσκολη κατάσταση-Ο δείκτης θετικότητας παραμένει υψηλός»

02/07/2022 | 07:31

ΗΠΑ-Google: Θα διαγράφει τα στοιχεία γεωεντοπισμού των γυναικών που επισκέπτονται κλινικές για άμβλωση

02/07/2022 | 07:24

Τα φιλικά είναι για τους προπονητές, οι φίλαθλοι ας απολαύσουν τα μπανάκια τους!

02/07/2022 | 07:16

ΗΠΑ: «Αποφασισμένες» να επιτύχουν τους στόχους τους για το κλίμα παρά την απόφαση του Ανωτάτου Δικαστηρίου

02/07/2022 | 07:16

Rapid test: Tα σημεία για δωρεάν ελέγχους από τον ΕΟΔΥ το Σάββατο 2 Ιουλίου

02/07/2022 | 07:15

Μπιγιονσέ: Εντυπωσιακή πάνω σε γυάλινο άλογο για τις ανάγκες του νέου της album

02/07/2022 | 07:15

Ρούλα Σταματοπούλου: Mε μαγιό ένα μήνα μετά τη γέννηση του γιου της- Δείτε τη φωτογραφία

02/07/2022 | 07:14

Mπράιαν Όστιν Γκριν: Πέμπτη φορά πατέρας ο πρώην σύζυγος της Μέγκαν Φοξ

02/07/2022 | 07:14

ΗΠΑ: Τροποποίηση της νομοθεσίας περί οπλοκατοχής αναφορικά με τα κρυμμένα όπλα

02/07/2022 | 06:55

Τα ζώδια, σήμερα Σάββατο, 2 Ιουλίου

02/07/2022 | 06:41

Αλέκος Παναγούλης: Η ποιητική πλευρά της κορυφαίας μορφής του αντιδικτατορικού αγώνα

02/07/2022 | 06:30

2 Ιουλίου: Παγκόσμια Ημέρα Αθλητικογράφων

02/07/2022 | 06:23

Εορτολόγιο: Ποιοι γιορτάζουν σήμερα, Σάββατο, 2 Ιουλίου
Υπεγράφη η νέα Εθνική Γενική Συλλογική Σύμβαση Εργασίας – ΓΣΕΕ: Σε ισχύ οι κορυφαίες κατακτήσεις των εργαζομένων
Ετήσια άδεια: Υπολογίστε τη με την online εφαρμογή του ΚΕΠΕΑ-ΓΣΕΕ – Πόσες μέρες δικαιούνται οι εργαζόμενοι
Εργασία ανηλίκων: Όροι και προϋποθέσεις απασχόλησης – Όλες οι απαντήσεις από το ΙΝΕ-ΓΣΕΕ
ΙΝΕ-ΓΣΕΕ: Νέο είδος «πρεκαριάτου» ανάμεσα στη Νέα Γενιά με κύριες συνισταμένες την επισφάλεια, την αβεβαιότητα και την κοινωνική ευαλωτότητα
ΓΣΕΕ: Οδηγίες για αντιμετώπιση της θερμικής καταπόνησης των εργαζομένων λόγω υψηλών θερμοκρασιών
ΙΝΕ-ΓΣΕΕ: Ομαδικό εργαστήριο για ανέργους που υποστηρίζονται από το Πολυδύναμο Κέντρο Προσφύγων Αθήνας του Ερυθρού Σταυρού