Αθήνα

21 oC

αραιές νεφώσεις

Hottest

Ενημέρωση σε…fast-forward!

Παντρεύτηκε ο Κώστας Σλούκας την εντυπωσιακή σύντροφό του (ΕΙΚΟΝΕΣ)

OPINION

Η τετραπλή κάλπη και η καταστρατήγηση του Συντάγματος

Είναι διαφορετικό σε μια μέρα να έχεις μια τοπική και μια εθνική κάλπη και άλλο να έχεις την ίδια μέρα δύο εθνικές κάλπες

Μετά από ένα πινγκ πονγκ για το πότε θα διεξαχθούν οι αυτοδιοικητικές εκλογές και ενώ ο Υπουργός Εσωτερικών Πάνος Σκουρλέτης μιλούσε μέχρι την ύστατη ώρα για εκλογές τον Οκτώβριο του 2019, τελικά έκανε δεκτή την τροπολογία 16 βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ και εντέλει οι αυτοδιοικητικές εκλογές ορίστηκαν και πάλι στην ώρα τους, δηλαδή τον Μάιο του 2019, μαζί με τις ευρωεκλογές.

Γράφει ο Κωνσταντίνος Μαρίνος

Αφ ης στιγμής έγινε δεκτή η τροπολογία, άρχισε να κυκλοφορεί το σενάριο για ταυτόχρονη διενέργεια αυτοδιοικητικών-ευρωπαϊκών και εθνικών εκλογών, σε μια απόπειρα περιορισμού των εκλογικών απωλειών του κυβερνώντος κόμματος, όχι μόνο μέσω της απλής αναλογικής στην τοπική αυτοδιοίκηση, αλλά και μέσω της “εκτόνωσης” της δυσαρέσκειας προς την κυβέρνηση στην κάλπη των ευρωεκλογών.

Καταρχάς, δεν είναι ακόμη και πολύ πιστευτό ότι ο πρωθυπουργός θα προκηρύξει εκλογές κάποια στιγμή μέσα στο 2019. Διατυπώνονται ισχυρά επιχειρήματα, αλλά υπάρχουν και ισχυρές ενδείξεις ότι εθνικές εκλογές θα έχουμε μέσα στο φθινόπωρο, με κυριότερους λόγους το Μακεδονικό και την περικοπή των συντάξεων, αλλά και για άλλους, που δεν είναι ορατοί στον μέσο πολίτη και γνωρίζουν οι παροικούντες του Μαξίμου.

Κατά δεύτερον, υπάρχουν επίσης βάσιμα επιχειρήματα ο πρωθυπουργός να προκηρύξει εκλογές όντως το 2019, όχι μόνο για να έχει χρόνο μπροστά του η κοινή γνώμη να χωνέψει το Μακεδονικό, αλλά και για να προβεί σε μια σειρά παροχών από το υπερπλεόνασμα, ως αντιστάθμισμα στις αναπόφευκτες περικοπές των συντάξεων προς τα Χριστούγεννα.

Παράλληλα διακινούνται κάποιες αδρές φήμες για προκήρυξη συμβουλευτικού (και αντισυνταγματικού) δημοψηφίσματος για τη συνταγματική αναθεώρηση, όπως ανέφερε η “Καθημερινή” στο φύλλο της προηγούμενης Κυριακής, σε μια προσπάθεια τόνωσης του προοδευτικού προφίλ του πρωθυπουργού μέσω της συζήτησης για χωρισμό Κράτους-Εκκλησίας.

Επειδή η ανάμνηση από το δημοψήφισμα του Ιουλίου του 2015 είναι ακόμη νωπή και επειδή η παρούσα κυβέρνηση προσπαθεί να εργαλειοποιήσει τους θεσμούς για ίδιον κομματικό όφελος, ουδείς μπορεί να αποκλείσει μια one-off εκλογική διαδικασία, όπου σε μια ημέρα το εκλογικό σώμα θα κληθεί να εκλέξει Δήμαρχο, Περιφερειάρχη, Ευρωβουλευτές και Πρωθυπουργό. Κι αυτό το σενάριο μπορεί να παρουσιαστεί ως μια “γιορτή πλέριας δημοκρατίας”, εντούτοις ελλοχεύει ο κίνδυνος σοβαρής κατάστρατήγησής της, στον βωμό επιβίωσης του κυβερνώντος κόμματος.

Ας πάρουμε ένα απλό παράδειγμα, που κάθε δικαστικός ή εκλογικός αντιπρόσωπος έχει ζήσει: Προσέρχεται στο εκλογικό τμήμα άνθρωπος μεγάλης ηλικίας και αφού δώσει τη ταυτότητά του στην εφορευτική επιτροπή, ο δικαστικός αντιπρόσωπος του δίνει τα εξής ψηφοδέλτια:

  • Για τις δημοτικές εκλογές
  • Για τις Περιφερειακές εκλογές
  • Για τις Ευρωεκλογές
  • Για τις Βουλευτικές

Αφού ο εκλογέας πάρει τον πάκο με τα ψηφοδέλτια, κατευθύνεται προς το παραβάν και προσπαθεί να βγάλει άκρη. Τι να πρωτοκάνει;

  • Να σταυρώσει τον συνδυασμό για τον Δήμο;
  • Να σταυρώσει τον συνδυασμό για την Περιφέρεια;
  • Να σταυρώσει τον συνδυασμό για την Ευρωβουλή
  • Ή τέλος να σταυρώσει το κόμμα για την Βουλή των Ελλήνων;

Και αφού τελικά καταφέρει με κόπο να επιλέξει για κάθε κάλπη, θα βγει από το παραβάν με καθυστέρηση, θα κατευθυνθεί προς τις τέσσερις κάλπες και ως κυρίαρχος θα μοιράσει την κυριαρχία του σε τέσσερις κάλπες, με ορατό βέβαια τον κίνδυνο στην κάλπη για Δήμο να υπάρχει ο φάκελος των ευρωεκλογών και στην κάλπη για την Βουλή να υπάρχει ο φάκελος της περιφέρειας.

Και μόνο που διαβάζει κανείς αυτή τη διαδικασία, κουράζεται ήδη. Και πολλοί, ειδικά νέοι ή απογοητευμένοι από το πολιτικό σύστημα, θα σκεφτούν να μην πατήσουν στην γιορτή της πλέριας της δημοκρατίας, γιατί σ’ ένα τέτοιο σενάριο η λαϊκή θέληση ευτελίζεται σ’ ένα ερωτηματολόγιο πολλαπλής επιλογής.

Και για όσους τελικά επίμονους πάνε να ψηφίσουν, το οργανωτικό άγος όσων έχουν την ευθύνη των εκλογών είναι ανείπωτο. Καθυστέρηση στην καταμέτρηση των αποτελεσμάτων, κόπωση, νεύρα και πέρας της διαδικασίας στην καλύτερη κατά τις πρώτες πρωϊνές ώρες. Η χώρα θα κοιμηθεί χωρίς να ξέρει ποιος θα την κυβερνήσει σε κάθε επίπεδο διακυβέρνησης, μεθυσμένη από τη γιορτή της πλέριας δημοκρατίας.

Και όπου ακούς από κυβερνητικά χείλη για πολλή δημοκρατία, κάπου πρέπει να δαγκώνεις τα δικά σου χείλη. Διότι υπάρχει ένα σχετικά λησμονημένο, αλλά αυτονόητο άρθρο του Συντάγματος, το άρθρο 52, που ορίζει το εξής:

Η ελεύθερη και ανόθευτη εκδήλωση της λαϊκής θέλησης, ως έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, τελεί υπό την εγγύηση όλων των λειτουργών της Πολιτείας, που έχουν την υποχρέωση να τη διασφαλίζουν σε κάθε περίπτωση”.

Διαβάζοντας κανείς την παραπάνω συνταγματική διάταξη και φέρνοντας στη μνήμη εκείνη την άβολη στιγμή από το εκλογικό τμήμα, μάλλον βγάζει το συμπέρασμα ότι η Πολιτεία, εν προκειμένω η υπεύθυνη κυβέρνηση, δεν θέλει και τόσο η λαϊκή θέληση να είναι ελεύθερη και ανόθευτη. Και η εξήγηση είναι λογική:

Ο λαός πρέπει να έχει τον χρόνο να σκεφτεί στο τι και ποιον θα ψηφίσει. Τα κριτήρια ψήφου είναι εντελώς διαφορετικά για τον Δήμο, την Περιφέρεια, την Ευρωβουλή και την Βουλή. Αν μπλέξεις στο μίξερ κάθε κριτήριο και το σερβίρεις σαν χυμό ανάμικτο, τότε δεν έχουμε έκφραση της λαϊκής κυριαρχίας, αλλά μια θολή ετυμηγορία, όπου ο καθένας μπορεί να ερμηνεύσει καταπώς θέλει.

Είναι διαφορετικό σε μια μέρα να έχεις μια τοπική και μια εθνική κάλπη και άλλο να έχεις την ίδια μέρα δύο εθνικές κάλπες. Ας υποθέσουμε ένα απλό παράδειγμα:

  • Ο ΣΥΡΙΖΑ στην κάλπη των ευρωεκλογών χάνει με διαφορά καθαρή, ας πούμε δέκα μονάδες, αλλά στις εθνικές εκλογές ηττάται με διαφορά μικρότερη, ας πούμε κάτω από πέντε. Ποιος θα απαγορεύσει τον Αλέξη Τσίπρα να μιλήσει την επόμενη ημέρα για μειωμένη νομιμοποίηση της νέας κυβέρνησης; Ή πώς θα συνδυάσει η ΝΔ ένα ποσοστό αυτοδυναμίας στην κάλπη των ευρωεκλογών κι ένα ποσοστό σχετικής πλειοψηφίας στην κάλπη των εθνικών εκλογών;
  • Η ελληνική εκλογική ιστορία έχει δείξει ότι η διενέργεια των εκλογών είναι μια βαλβίδα εκτόνωσης. Το διάστημα που ακολουθεί τα πάθη καταλαγιάζουν και η νέα κυβέρνηση παίρνει μια περίοδο χάριτος να σχηματιστεί και να λάβει ψήφο εμπιστοσύνης στην Βουλή. Στο σενάριο της ετυμηγορίας της τετραπλής κάλπης, την επομένη των εκλογών η Ελλάδα μπορεί να είναι ένα απέραντο εκλογομαγειρείο, με τις σπασμένες περιφέρειες στην Β’ Αθηνών και την Περιφέρεια Αττικής, με την απλή αναλογική στην τοπική αυτοδιοίκηση και στην μέση εκείνους τους τυχερούς που θα λάβουν το ευρωπαϊκό εισιτήριο και θα φύγουν από το ελληνικό φρενοκομείο.

Και ενόψει της απλής αναλογικής και στις εθνικές εκλογές, μπορεί κάποιο ευφυές πουλάκι να βγει τότε και να πει “να γίνουν και πάλι εθνικές εκλογές για να ξεκαθαρίσει το τοπίο”, λοξοκοιτώντας βέβαια και την προεδρική εκλογή των αρχών του 2020 ή μήπως στα τέλη του 2019; Εδώ θα διεξαχθεί μουντιάλ τον χειμώνα του 2021, δεν μπορούμε να προκαλέσουμε προεδρική εκλογή λίγους μήνες νωρίτερα; Υπάρχει εξάλλου και το προηγούμενο της προεδρικής εκλογής του 2014.

Συγκεφαλαιώνοντας, το σενάριο τετραπλής κάλπης τον Μάιο του 2019 δεν φαντάζει αυτή τη στιγμή πιθανό. Εντούτοις, αν επιλεγεί από τα πράγματα, τότε θα μιλάμε για μια καταστρατήγηση του Συντάγματος και για μια άκρατη εργαλειοποίηση της λαϊκής ετυμηγορίας εκ μέρους της κυβέρνησης, η οποία πέρα των ευρωεκλογών, έχει την εξουσία να ορίσει τις υπόλοιπες εκλογικές αναμετρήσεις καταπώς την βολεύει.

Υπ αυτές τις περιστάσεις, δύσκολα μπορεί κανείς να μιλήσει για ελεύθερη και ανόθευτη έκφραση της λαϊκής θέλησης, επανερχόμενοι σε συνθήκες θεσμικής ακροβασίας όπως στο δημοψήφισμα του 2015. Γι αυτό και δεοντολογικά ορθό είναι οι βουλευτικές εκλογές να γίνουν ξέχωρα από τις ευρωεκλογές. Στις μεν βουλευτικές τα πολιτικά κόμματα πρέπει να συγκρουστούν προγραμματικά για το ποια Ελλάδα θέλουν μετά το μνημόνιο.

Στις δε ευρωεκλογές, οι ευρωπαϊκές πολιτικές ομάδες δια των αντιπροσώπων τους πρέπει να συγκρουστούν προγραμματικά για το ποια Ευρώπη θέλουν, ειδικά σε μια τόσο οριακή στιγμή για την πορεία του ευρωπαϊκού εγχειρήματος. Κάθε εκλογική αναμέτρηση έχει την αυταξία και την σημασία της, δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένα καλάθι που χωρά τα μήλα με τα πορτοκάλια και τα μπρόκολα.

Ο σεβασμός στο εκλογικό σώμα δεν μπορεί να αρκείται στο να προσέλθει απλά στην κάλπη και να ψηφίσει, αλλά να διασφαλιστούν εκείνες οι συνθήκες που θα του επιτρέψουν να ψηφίσει αυτό που πραγματικά επιθυμεί και όχι αυτό που βολεύει.

Συνεπώς, ποντάρουμε στο ποιόν του πρωθυπουργού ώστε να μην επιβεβαιωθεί το παραπάνω σενάριο και να προσφύγει σε εκλογές μέσα στο 2018. Γιατί στην αντίθετη περίπτωση, το 2019 αναμένεται να είναι ένα νέο 2015..

Θα αλλάξει o Μπάιντεν την Ευρώπη;
Η απειλητική «σύνοδος» τριών ειδών πληθωρισμού
Ο «εκσυγχρονισμός» της γαλέρας
Διδάγματα και αποφάσεις της πανδημίας Covid-19
Κυβέρνηση Μητσοτάκη: Από το «θαύμα» με την ανεργία στην επίθεση κατά της εργασίας
Πώς θα αναπνεύσουν πάλι οι Δημοκρατίες