• Παρασκευή, 15 Νοεμβρίου
  • 23:49

Αθήνα

15 oC

αίθριος καιρός

Έχουμε ανάγκη κόμματα που υπηρετούν τη δημοκρατία και όχι το αντίστροφο

Πριν από 130 χρόνια ιδρύθηκε ο παγκόσμιος οργανισμός εθνικών κοινοβουλίων (Inter-Parliamentary Union) με τη συμμετοχή βουλευτών από τη Γαλλία και την Μεγάλη Βρετανία.

Πριν από 130 χρόνια ιδρύθηκε ο παγκόσμιος οργανισμός εθνικών κοινοβουλίων (Inter-Parliamentary Union) με τη συμμετοχή βουλευτών από τη Γαλλία και την Μεγάλη Βρετανία.

ΓΡΑΦΕΙ Ο Δημήτρης Μπυρίτης

Σήμερα σε αυτόν τον οργανισμό συμμετέχουν 179 κοινοβούλια από όλο τον κόσμο και ως στόχο έχει την προώθηση της δημοκρατικής διακυβέρνησης, δημοκρατικών θεσμών και αξιών. Επιδιώκοντας την αναβάθμιση του ρόλου των κοινοβουλίων αλλά και την επανασύνδεση τους με τους πολίτες, ο οργανισμός σχεδίασε το προφίλ ενός δημοκρατικού κοινοβουλίου, πώς θα πρέπει να λειτουργεί και πώς θα γίνεται καλύτερο. Αυτό το πλαίσιο βασίζεται σε πέντε βασικές αξίες, που ουσιαστικά χαρακτηρίζουν ένα κοινοβούλιο ως δημοκρατικό ή όχι.

Τα πολιτικά κόμματα έχουν θεμελιώδη ρόλο στην κοινοβουλευτική δημοκρατία, αποτελούν τα θεσμικά όργανα διαμεσολάβησης μεταξύ κυβέρνησης και πολιτών. Σκοπός τους είναι να εκπροσωπούν τους πολίτες όχι μόνο ατομικά ως μονάδες, αλλά και συλλογικά μέσα από την προώθηση συγκεκριμένων πολιτικών τάσεων, ανάλογα με την ιδεολογία και τη ρητορική του κόμματος. Συνεπώς τα κόμματα εστιάζουν στην εμβάθυνση της ατζέντας τους και στην προώθηση της μέσα από το κοινοβουλευτικό έργο, τη δημόσια συζήτηση και την οργανωτική τους συγκρότηση.

Το πλαίσιο λοιπόν που σχεδιάστηκε ουσιαστικά για την αξιολόγηση των κοινοβουλίων, πολύ χρήσιμο θα ήταν να υιοθετηθεί και να εφαρμοστεί από τα όλα κόμματα που συμμετέχουν στις κοινοβουλευτικές εκλογές, έτσι ώστε και αυτά να αξιολογούνται κατά πόσο υπηρετούν τις ίδιες δημοκρατικές αξίες. Επιπλέον αυτό το πλαίσιο εξυπηρετεί τους πολιτικούς οργανισμούς όχι μόνο να είναι δημοκρατικοί αλλά και λειτουργικοί.

Ταυτόσημη με την δημοκρατία είναι η αρχή της Αντιπροσωπευτικότητας. Σε μία κομματική δομή αυτό μεταφράζεται με πολυσυλλεκτικά εκλεγμένα όργανα στα οποία εκπροσωπούνται οι διάφορες κοινωνικές και πολιτικές τάσεις που αναπτύσσονται στη βάση κάθε κόμματος. Κάτι τέτοιο εξασφαλίζεται με την πολιτική των ίσων ευκαιριών αλλά και προστασίας για όλα τα μέλη του κόμματος.

Στη συνέχεια σημαντικό χαρακτηριστικό για τη λειτουργία της δημοκρατίας αλλά και την καλή μαρτυρία των εκλεγμένων και διορισμένων στον δημόσιο βίο είναι η αρχή της Διαφάνειας. Αντίστοιχα τα κόμματα θα πρέπει να έχουν ανοιχτές και διαφανείς διαδικασίες στους πολίτες και τα μέλη κατά την άσκηση οποιασδήποτε δραστηριότητας. Η διαχειριστική και επιχειρησιακή λειτουργία των κομμάτων επιβάλλεται να είναι διαυγής και ανοιχτή στο κοινό ώστε να εξασφαλίζεται η νόμιμη αλλά και ηθική λειτουργία τους.

Δεν υπάρχει αξία πιο συνυφασμένη με την έννοια της δημοκρατίας από αυτής της προσβασιμότητας. Ένα κόμμα στη σύγχρονη κοινοβουλευτική δημοκρατία οφείλει να είναι Προσιτό στους πολίτες. Δηλαδή ένα κόμμα ανοιχτό στη συμμετοχή του κοινού στις διαβουλεύσεις και τις εργασίες του κόμματος. Ένα κόμμα με ανοιχτό διάλογο αλλά και διαδικασίες ένταξης για τα κοινωνικά, συνδικαλιστικά και ιδεολογικά κινήματα. Ένα κόμμα που θα αντιμετωπίζει την κοινωνία των πολιτών ως ζωοποιό δύναμη και όχι φοβικά με διάθεση απομόνωσης.

Βασικό γνώρισμα για μία ζωντανή και λειτουργική κοινοβουλευτική δημοκρατία είναι η Λογοδοσία. Συνεπώς, η θέσπιση διαδικασιών ελέγχου και αξιολόγησης για τα όργανα του κόμματος είναι ένα βήμα δημοκρατικότερης λειτουργίας. Όλα τα όργανα να είναι υπόλογα για την άσκηση των καθηκόντων τους στο σώμα που τα εξέλεξε, καθώς και για την ακεραιότητα της συμπεριφοράς των μελών τους.

Τέλος, όλα τα παραπάνω έχουν νόημα μόνο όταν χαρακτηρίζονται και εξυπηρετούν την Αποτελεσματικότητα. Έτσι, αυτό συνεπάγεται την αποτελεσματική οργάνωση δημοκρατικών διαδικασιών σύμφωνα με τις καταστατικές αρχές του κάθε κόμματος και την εκτέλεση των λειτουργιών του κατά τρόπο που εξυπηρετεί τα μέλη και τους φίλους τους.

Ο πιο ευκρινής τρόπος αξιολόγησης της καθολικής λειτουργίας ενός πολιτικού σχηματισμού είναι η απόδοση του στις εκλογές. Εκεί ουσιαστικά κρίνεται η απήχηση της λειτουργίας καθώς και της ρητορικής ενός κόμματος. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι είναι και το μόνο ή το πιο αντικειμενικό κριτήριο, καθώς πολλές φορές η εκλογική απόδοση είναι αποτέλεσμα συγκυριών και άλλων δυναμικών. Για παράδειγμα το Ποτάμι υπήρξε μία περίπτωση όπου το συμπάθησαν εν τη γένεση του περισσότεροι από όσοι το ψήφισαν, χωρίς αυτό να σημαίνει αναγκαστικά είχε τα πέντε προαναφερθέντα χαρακτηριστικά. Ένα άλλο παράδειγμα είναι η Χρυσή Αυγή, καθώς ήταν μια απολύτως σκοτεινή και προσωποπαγής οργάνωση η οποία όμως απέσπασε σημαντικά εκλογικά ποσοστά.

Σε μία κοινοβουλευτική δημοκρατία η ύπαρξη ενός τέτοιου πλαισίου διευκολύνει στην αξιολόγηση αλλά και την βελτίωση των κοινοβουλίων για την δημοκρατικότητα της λειτουργίας τους. Η εφαρμογή αυτού του πλαισίου για την αξιολόγηση και της λειτουργίας και των κομμάτων βοηθάει στην ουσιαστική εμβάθυνση της δημοκρατίας και στην δυνατότητα έκφρασης όλο και μεγαλύτερου μέρους του κοινωνικού συνόλου. Η λειτουργία των κομμάτων καθρεφτίζει τον τρόπο λειτουργίας της πολιτείας. Και δυστυχώς στην Ελλάδα σήμερα δεν υπάρχει πολιτικός οργανισμός που μπορεί να ισχυριστεί ότι υπηρετεί αυτές τις πέντε δημοκρατικές αρχές απαρέγκλιτα. Αντίθετα, η εφαρμογή τους εναπόκειται στην προσωπική θέληση και ανοχή του εκάστοτε αρχηγού. Για αυτό το λόγο θα πρέπει να θεσμοθετηθεί ένας ελάχιστος τρόπου λειτουργίας των πολιτικών κομμάτων με βάση τις πέντε δημοκρατικές αρχές. Μόνο μέσω της δημοκρατικής λειτουργίας των κομμάτων η δημοκρατία μας θα επιτύχει να είναι πραγματικά αντιπροσωπευτική, προσιτή, διαφανής, υπεύθυνη και αποτελεσματική.

*Ο Δημήτρης Μπυρίτης είναι πρ. Αντιπρόεδρος Νέων Ευρωπαίων Σοσιαλιστών (YES)

Send this to a friend