• Κυριακή, 15 Δεκεμβρίου
  • 09:34

Αθήνα

13 oC

αραιές νεφώσεις

2021, η μεθεπόμενη ημέρα της δημοκρατικής παράταξης

Έχει συμβεί κάτι για το οποίο είναι δύσκολο να μιλήσεις, αλλά και αδύνατο να σιωπήσεις, έλεγε κάποτε ο Edmund Burke, η εμβληματικότερη, ίσως, μορφή του αγγλικού συντηρητισμού. Για όσους κινούνται αριστερότερα της νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, είναι – παραδόξως – τα λόγια ενός συντηρητικού που αποτυπώνουν το αίσθημα των ημερών.

Έχει συμβεί κάτι για το οποίο είναι δύσκολο να μιλήσεις, αλλά και αδύνατο να σιωπήσεις, έλεγε κάποτε ο Edmund Burke, η εμβληματικότερη, ίσως, μορφή του αγγλικού συντηρητισμού. Για όσους κινούνται αριστερότερα της νέας κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας, είναι – παραδόξως – τα λόγια ενός συντηρητικού που αποτυπώνουν το αίσθημα των ημερών.

ΓΡΑΦΕΙ Ο Μιχάλης Παττακός

Όπως και να προσεγγίσει κάποιος το αποτέλεσμα των εκλογών, οι πολιτικές δυνάμεις που τοποθετούνται στο χώρο της κεντροαριστεράς υπέστησαν μια διαρθρωτική πολιτική ήττα. Και είναι διαρθρωτική, διότι καμία κεντροαριστερή πολιτική δύναμη δεν μπόρεσε να μιλήσει για το κοινό μας μέλλον ως κοινωνία, δεν μπόρεσε να μιλήσει για το ποιοι είμαστε και που θέλουμε να πάμε ως χώρα.

Κάπως έτσι, χάθηκε η ψήφος του προοδευτικού κόσμου, του κόσμου της εργασίας και της παραγωγής, των ανθρώπων που ζητούν ευκαιρίες, θέλουν ηθική ηγεσία και κράτος δικαίου, έχουν αισθητικές απαιτήσεις στην άσκηση οποιασδήποτε εξουσίας και διψούν για νέες ιδέες και ποιοτική ανανέωση του πολιτικού λόγου. Όμως, η ήττα δεν είναι πάντα κακή, ούτε και παντοτινή.

Στην πρώτη φάση της νέας πολιτικής περιόδου, η επόμενη ημέρα και η πρωτοβουλία των κινήσεων θα ανήκει στην κυβέρνηση. Στο περιθώριο, και μετά από την απαραίτητη ενδοσκόπηση, οι πολιτικές δυνάμεις που ηττήθηκαν θα πρέπει να απαντήσουν σε ένα θεμελιώδες δίλημμα για τη μεθεπόμενη ημέρα: θα συγκρουστούν με όρους τακτικισμού και μοναχικής επιβίωσης ή θα προσπαθήσουν να ανοίξουν έναν διάλογο για μια νέα γέννηση της δημοκρατικής παράταξης.

Ένας τέτοιος διάλογος δεν θα είναι εύκολος. Ούτε πρέπει να ξεκινήσει χωρίς προϋποθέσεις. Στα χρόνια που πέρασαν, σε μείζονα θέματα, κάποιοι ήταν στην σωστή πλευρά της ιστορίας και κάποιοι όχι. Κάποιοι διάβαζαν τον κόσμο σωστά και κάποιοι όχι. Κάποιοι άσκησαν εξουσία με την ευκαιρία να βελτιώσουν τις ζωές μας και δεν το πέτυχαν. Υπάρχουν λόγια κριτικής που πρέπει να ειπωθούν. Υπάρχουν πληγές που πρέπει να γιατρευτούν, τόσο πολιτικές, όσο και ανθρώπινες. Η προσπάθεια θα έχει και δυσκολίες και πισωγυρίσματα. Όμως, με όρους εθνικούς και κοινωνικούς, είναι σωστό και για τη χώρα και για την ποιότητα της δημοκρατίας να υπάρχει μια ισχυρή κεντροαριστερή παράταξη.

Η απώλεια του προοδευτικού κέντρου σε επίπεδο κοινωνικής και εκλογικής βάσης, θα σπρώχνει προς το λαϊκισμό. Δεν είναι παράλογο, όμως θα είναι στρατηγικό λάθος. Ο λαϊκισμός επικρατεί πρόσκαιρα. Οι στρατηγικές νίκες έρχονται από τον κόσμο της προόδου και της δημιουργίας. Εκεί πρέπει να είναι στραμμένο το βλέμμα μας.

Για αυτό και τα πολιτικά και τα οργανωτικά ζητούμενα του μέλλοντος πρέπει να χτιστούν με τις αρχές που μας ορίζουν πολιτικά: ανοιχτή παράταξη, με διαδικασίες, με δημοκρατική λειτουργία και με εκλογή ηγεσίας από τη βάση, ανοιχτή κοινωνία, ανοιχτή οικονομία, ίσες ευκαιρίες, με πολιτική και οικονομική συμμετοχή, με υψηλής ποιότητας παιδεία και κοινωνική κινητικότητα, με ανθρώπινα δικαιώματα και αλληλεγγύη, με διεθνή συνεργασία και πίστη στο μεγάλο πείραμα της ευρωπαϊκής δημοκρατίας.

Τίποτα από αυτά δεν θα γίνει εύκολα. Είναι, όμως, σωστό να γίνουν. Εάν θέλουμε να μείνουμε πιστοί στη χώρα και στην κοινωνία που θέλουμε να υπηρετήσουμε, εάν θέλουμε να ακολουθήσουμε την ηθική και ιδεολογική μας πυξίδα θα πρέπει να σφίξουμε τα δόντια και να προσπαθήσουμε.

Οι παράγοντες από τους οποίους εξαρτάται ένα τέτοιο εγχείρημα είναι πολλοί. Τα πρόσωπα που θα συμμετάσχουν θα παίξουν το ρόλο τους. Το ίδιο και αυτοί που δεν θα πρέπει να είναι μέρος της προσπάθειας. Στην πορεία, θα γεννηθούν και νέες πρωτοβουλίες. Εάν η δημοκρατική παράταξη καταφέρει να αναγεννηθεί, θα είναι επειδή θα καταφέρει να τους εκφράσει ηθικά και πολιτικά, αλλά και να τους συμπεριλάβει οργανωτικά.

Ο χρόνος είναι ένα φυσικό μέγεθος που μετράμε κάπως αυθαίρετα. Όμως, στο συμβολικό του γύρισμα το 2021, μπορούμε να έχουμε προετοιμάσει κάτι από το μέλλον. Με τη ματιά μας καθηλωμένη στον ορίζοντα, με τους ανθρώπους που αποτελούν τη σιωπηρή δύναμη της προόδου στην καρδιά πολιτικού μας λόγου, και με τα λόγια ενός εκ των πατέρων του προοδευτισμού, Thomas Paine, είναι στο χέρι μας να ξεκινήσουμε τον κόσμο από την αρχή.

*Ο Μιχάλης Παττακός είναι δικηγόρος Αθηνών

Send this to a friend