Αθήνα

 

32 oC

ελαφρές νεφώσεις

Hottest

Ενημέρωση σε... fast-forward!

Αγρίνιο: Το βίντεο από πανηγύρι με την κοπέλα που έγινε viral και έχει διχάσει

ΧΡΟΝΟΜΗΧΑΝΗ

Η άγνωστη ελληνική εκστρατεία στην Ουκρανία: Όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος πολέμησε τους Μπολσεβίκους

Η ιστορία επαναλαμβάνεται την πρώτη φορά σαν τραγωδία και τη δεύτερη σαν φάρσα είχε πει ο θεωρητικός του διαλεκτικού υλισμού, ή αν θέλετε της θεωρητικής βάσης του κομμουνισμού, Καρλ Μαρξ. Και στην περίπτωση της Ουκρανίας δεν είναι σίγουρο ποιο από τα δύο ισχύει.

Αυτές τις μέρες ξεδιπλώνεται το σκηνικό ενός πολέμου στα ουκρανικά εδάφη με άγνωστες μέχρι τώρα συνέπειες, που ανατρέπει με δραματικό τρόπο τα δεδομένα στις διεθνείς γεωστρατηγικές ισορροπίες.

Όμως η Ουκρανία αποτέλεσε το πεδίο μιας βίαιης σύγκρουσης – με διαφορετικούς βέβαια πρωταγωνιστές – περίπου 100 χρόνια πριν. Τότε ρόλο στη διένεξη έπαιξε και η Ελλάδα, που θέλησε να αποκομίσει στρατηγικά οφέλη από τους Μεγάλους Συμμάχους της.

Η αντικομμουνιστική εκστρατεία

Στις αρχές του 1919, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, με προτροπή των Γάλλων, αποστέλλει χιλιάδες Έλληνες στρατιώτες στη μεσημβρινή Ρωσία (σημερινή Ουκρανία), για να καταπνίξουν την επανάσταση των Μπολσεβίκων που είχε ξεσπάσει λίγους μήνες πριν.

Η στρατιωτική επιχείρηση όμως θα “στεφθεί” με παταγώδη αποτυχία.

Την περίοδο εκείνη, στη Ρωσία μαινόταν εμφύλιος Πόλεμος. Οι Μπολσεβίκοι είχαν υπό την κυριαρχία τους τις μεγάλες πόλεις (Πετρούπολη, Μόσχα κλπ), αλλά στην ύπαιθρο συναντούσαν ισχυρή αντίσταση από τις τσαρικές και εν γένει αντικομμουνιστικές δυνάμεις (Λευκοί). Οι μεγάλες χώρες της Δύσης βρήκαν τότε την ευκαιρία να επέμβουν στο πλευρό των αντεπαναστατών, έχοντας ξεμπερδέψει από τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Στην περιοχή της Ουκρανίας η κατάσταση ήταν αρκετά περίπλοκη. Ουκρανοί εθνικιστές, οπαδοί του Τσάρου, τοπικοί οπλαρχηγοί, στρατηγοί και πρίγκιπες με προσωπικές πολιτικές φιλοδοξίες, ένοπλες οργανώσεις, πολιτικοί και στρατιωτικοί σχηματισμοί των Μπολσεβίκων δημιουργούσαν μια κατάσταση γενικευμένης σύγχυσης. Μέτωπο δεν υπήρχε, ούτε κανείς γνώριζε ποιος είναι ακριβώς ο εχθρός.

Οι γαλλικές δυνάμεις ήταν παρούσες στην περιοχή από τις 5 Δεκεμβρίου του 1918. Ο Γάλλος πρωθυπουργός, Ζορζ Κλεμανσό, ζήτησε από τον ομόλογό του Ελευθέριο Βενιζέλο τη συμμετοχή ελληνικών δυνάμεων στις επιχειρήσεις, με αντάλλαγμα την ευμενή στάση της χώρας του υπέρ των εθνικών διεκδικήσεων σε Ανατολική Θράκη και Μικρά Ασία στη Διάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων.

Ο Βενιζέλος αξιολόγησε την κατάσταση, καθώς στις περιοχές αυτές υπήρχε ισχυρή ελληνική παρουσία και προβλέψιμος ο κίνδυνος αντεκδικήσεων από τους Μπολσεβίκους, και απάντησε θετικά στο αίτημα του Κλεμανσό.

Η άγνωστη ελληνική εκστρατεία στην Ουκρανία: Όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος πολέμησε τους Μπολσεβίκους

Το ελληνικό στράτευμα

Την αποστολή θα έφερνε σε πέρας το Α’ Σώμα Στρατού υπό τη διοίκηση του υποστράτηγου Κωνσταντίνου Νίδερ (βαυαρικής καταγωγής), που μόλις είχε ολοκληρώσει την αποστολή αποκατάστασης της ελληνικής κυριαρχίας στην Ανατολική Μακεδονία. Η μεταφορά των ελληνικών δυνάμεων (2η και 13η Μεραρχία) άρχισε στις 2 Ιανουαρίου 1919, ενώ η 1η Μεραρχία παρέμεινε στην Καβάλα αναμένοντας διαταγές.

Οι πρώτοι Έλληνες στρατιώτες άρχισαν να αποβιβάζονται στην Οδησσό στις 7 Ιανουαρίου και στο επόμενο διάστημα το εκστρατευτικό σώμα αριθμούσαν 23.551 άνδρες. Ανάμεσα στους διοικητές των μονάδων γνωστοί στρατιωτικοί, με σημαντικό ρόλο στα πολιτικά πράγματα της Ελλάδας αργότερα, όπως ο συνταγματάρχης Αλέξανδρος Οθωναίος (επιτελάρχης του Α’ Σώματος Στρατού) και οι αντισυνταγματάρχες Γεώργιος Κονδύλης (διοικητής του 3ου Συντάγματος Πεζικού) και Νικόλαος Πλαστήρας (διοικητής του 5/42 Συντάγματος Ευζώνων).

Οι ελληνικές δυνάμεις τέθηκαν αμέσως υπό τη διοίκηση της Α’ Συμμαχικής ομάδας μεραρχιών, δυνάμεως 70.000 ανδρών, την οποία διοικούσε ο Γάλλος στρατηγός Ντ’ Ανσέλμ. Οι Έλληνες ήταν το πιο αξιόμαχο τμήμα της συμμαχικής δύναμης, καθώς οι Γάλλοι στρατιώτες ήταν εμφανώς καταπονημένοι από την περιπέτεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου και πολλοί από αυτούς έβλεπαν με συμπάθεια το κομμουνιστικό καθεστώς του Λένιν. Κλήθηκαν, όμως, να συμμετάσχουν σ’ έναν πόλεμο σκοπιμότητας, «αδικαιολόγητο και πρόχειρα προετοιμασμένο», σύμφωνα με μεγάλη μερίδα ιστορικών.

Εναντίον του συμμαχικού εκστρατευτικού σώματος, οι Σοβιετικοί διέθεσαν τρεις στρατιές, με δύναμη 217.000 ανδρών. Ο στρατός αυτός, αφού συνέτριψε το ουκρανικό αυτονομιστικό κίνημα τον Ιανουάριο του 1919, στράφηκε στη συνέχεια κατά των Συμμάχων στην Οδησσό και την Κριμαία. Με τη συντριπτική του υπεροχή τους ανάγκασε σε μάχες οπισθοφυλακών, στις οποίες οι ελληνικές δυνάμεις διακρίθηκαν για την αυταπάρνηση και την πειθαρχία τους.

Η μάχη της Χερσώνας

Η πρώτη μάχη με την εμπλοκή ελληνικών δυνάμεων δόθηκε στις 25 Φεβρουαρίου, όταν το 1ο Σύνταγμα Πεζικού υπό τον αντισυνταγματάρχη Νικόλαο Ρόκα, απελευθέρωσε τη φρουρά της Χερσώνας, την οποία πολιορκούσε ο Κόκκινος Στρατός. Στη συνέχεια, οι Έλληνες στρατιώτες έλαβαν μέρος σε πολλές μάχες, έως τις 20 Μαρτίου 1919, όταν έπειτα από απόφαση των συμμάχων δόθηκε εντολή για το τέλος της εκστρατείας και την εκκένωση της Οδησσού.

Οι ελληνικές μονάδες υποχώρησαν με υποδειγματική τάξη και παρατάχθηκαν στη δυτική όχθη του ποταμού Δνείστερου για να υπερασπίσουν την περιοχή της Βεσσαραβίας (σημερινή Μολδαβία) από τις επιθέσεις του Κόκκινου Στρατού.

Στην περιοχή της Κριμαίας παρέμεινε έως τις 14 Απριλίου 1919 το 2ο Σύνταγμα Πεζικού, όπου αντιμετώπισε αλλεπάλληλες επιθέσεις του Κόκκινου Στρατού και κατέστειλε την εξέγερση των εργατών της Σεβαστούπολης, ενισχυμένους με Γάλλους ναύτες, οι οποίοι είχαν στασιάσει. Τον Ιούνιο του 1919 το Α’ Σώμα Στρατού προωθήθηκε στη Σμύρνη, όπου ο ελληνικός στρατός επιχειρούσε από τον Μάιο. Οι συνολικές απώλειες του ελληνικού εκστρατευτικού σώματος στη μεσημβρινή Ρωσία ανήλθαν σε 398 νεκρούς και 657 τραυματίες.

“Η αρχή του τέλους της Μεγάλης Ιδέας”

Η επιλογή του Ελευθέριου Βενιζέλου για τη συμμετοχή της Ελλάδας στην εκστρατεία της Ουκρανίας δεν δικαιώθηκε από τα πράγματα. Οι εθνικές διεκδικήσεις σε Ανατολική Θράκη και Μικρά Ασία δεν ευοδώθηκαν, αφού μεσολάβησε η Μικρασιατική Καταστροφή, ενώ κόστισε βαρύτατα στις ελληνικές κοινότητες της νότιας Ρωσίας, που θεωρήθηκαν αμφίβολης νομιμοφροσύνης από τις σοβιετικές αρχές και πολλά μέλη της αναγκάσθηκαν να καταφύγουν ως πρόσφυγες στην Ελλάδα.

Συνολικά η εκστρατεία στην Ουκρανία, που ήταν σημειωτέον η πρώτη ελληνική στρατιωτική επέμβαση εκτός των εθνικών συνόρων, αποτελεί κομβικό σημείο της περιόδου από τους Βαλκανικούς πολέμους ως τη Μικρασιατική καταστροφή (1912-1922).

«Η πόλις της Οδησσού είχε πλέον τελείως εκκενωθή υπό των συμμαχικών στρατευμάτων και καταληφθή από της προηγουμένης εσπέρας υπό των Σοβιέτ της πόλεως, άτινα είχον υψώσει την ερυθράν σημαίαν, εγκατέστησαν αμέσως διαφόρους φρουράς, εκήρυξον τον στρατιωτικόν νόμον και εξέδωκαν προκηρύξεις δημοσιευθείσας εις εφημερίδας των…»

Με αυτά τα λόγια ο στρατηγός Κωνσταντίνος Νίδερ περιγράφει τις τελευταίες στιγμές της εκστρατείας στην Ουκρανία το 1919 της οποίας ηγήθηκε.

Αν οι στρατιωτικές επιχειρήσεις μέχρι τη λήξη του Α’ Παγκόσμιου πολέμου (1918) πρόσφεραν εδάφη στην ελληνική επικράτεια και στήριξαν τη Μεγάλη Ιδέα των δύο ηπείρων και πέντε θαλασσών, με την πεποίθηση πως η Ελλάδα θα καταλάμβανε την έκταση και τον ρόλο περιφερειακής δύναμης στα Βαλκάνια και στη Μέση Ανατολή, η χειμερινή αποστολή ελληνικών δυνάμεων στην Ουκρανία εναντίον των Μπολσεβίκων κατέληξε σε αλλεπάλληλες ήττες και καθόρισε την αρχή του τέλους των φιλοδοξιών για την ελληνική επέκταση στην Ανατολή.

Πληροφορίες από sansimera.gr

Ροή Ειδήσεων

14/08/2022 | 13:34

Φωτιά στα Οινόφυτα: Διακόπηκαν δρομολόγια τρένων

14/08/2022 | 13:24

Άρης Σοϊλέδης: Πώς αντέδρασε μετά την κόντρα Αντωνά – Εμμανουήλ

14/08/2022 | 13:05

Δένδιας: Η Λευκωσία δεν μπορεί να παραμένει η μοναδική διχοτομημένη πρωτεύουσα της Ευρώπης

14/08/2022 | 13:01

Γιώργος Αυτιάς: Από τον ΑΝΤ1 έφυγα γιατί μου δόθηκε η ευκαιρία να χτίσω μία εκπομπή που πρωταγωνιστεί

14/08/2022 | 12:52

Χαλκιδική: Τρομακτικός υδροστρόβιλος στο πρώτο πόδι – Δείτε βίντεο

14/08/2022 | 12:31

Ρακές Τζουντζουνουάλα: Πέθανε ο «Ουόρεν Μπάφετ» της Ινδίας

14/08/2022 | 12:17

Άργος: Ασθενοφόρο που μετέφερε ασθενή παρέσυρε και σκότωσε ηλικιωμένη

14/08/2022 | 12:09

Ικαρία: Εγινε το πρώτο vegan πανηγύρι με φυτικά λουκάνικα και μπιφτέκια

14/08/2022 | 11:59

Κυριάκος Μητσοτάκης: Στην Τήνο ο πρωθυπουργός τον Δεκαπενταύγουστο

14/08/2022 | 11:52

Ηλεκτρονικό κατάστημα πούλησε παπούτσια αξίας 2,8 εκατ. ευρώ χωρίς να εκδώσει αποδείξεις

14/08/2022 | 11:25

Απίστευτο: Νύφη ακύρωσε τον γάμο γιατί ο γαμπρός έβγαλε κρυφά από το μενού τις vegan επιλογές

14/08/2022 | 11:06

Κοζάνη: Πέθανε ύστερα από γλέντι 46χρονος – Έπαθε ανακοπή καρδιάς

14/08/2022 | 10:56

«Ψυχρή λίμνη»: Φέρνει βροχές και καταιγίδες – Πού θα εκδηλωθούν τα φαινόμενα

14/08/2022 | 10:46

Πάνος Καμμένος: Χαλαρός και ξέγνοιαστος κάνει διακοπές στη Σκόπελο

14/08/2022 | 10:35

Κύπρος: Συνελήφθη 45χρονος «σαμάνος» – Καταζητούνταν για τον θάνατο 34χρονης σε «πνευματική τελετή»
Μάνος Κατράκης: Ο ανυπότακτος μύθος του ελληνικού θεάτρου
«Δεν επεδίωξα να σκοτώσω έναν άνθρωπο αλλά έναν τύραννο»: Η απόπειρα δολοφονίας του Παπαδόπουλου από τον Αλέκο Παναγούλη
«Είπαμε ότι ήρθε η συντέλεια» – Ο φονικός σεισμός που ισοπέδωσε τα Επτάνησα
Ρόμπιν Γουίλιαμς: Ο οσκαρικός κωμικός που νικήθηκε από τους προσωπικούς του δαίμονες
Απίστευτη ομοιότητα: Η Γεωργιά Βασιλειάδου με την κόρη της σε μία σπάνια φωτογραφία
Αντόνιο Μπαντέρας: Ο γόης από την Ανδαλουσία που κατέκτησε το Χόλιγουντ