Αθήνα

16 oC

σποραδικές νεφώσεις

Η άγνωστη συνάντηση του Ίωνα Δραγούμη με τον φοιτητή Γεώργιο Παπανδρέου στο Βερολίνο το 1913

Το 1913 ο Ίωνας Δραγούμης βρισκόταν στο Βερολίνο ως διπλωματικός ακόλουθος. Ο Γεώργιος Παπανδρέου ζούσε την περίοδο εκείνη επίσης στο Βερολίνο καθώς σπούδαζε πολιτικές επιστήμες.

Το 1913 ο Ίωνας Δραγούμης βρισκόταν στο Βερολίνο ως διπλωματικός ακόλουθος. Ο Γεώργιος Παπανδρέου ζούσε την περίοδο εκείνη επίσης στο Βερολίνο καθώς σπούδαζε πολιτικές επιστήμες.

Ο Ίωνας Δραγούμης είχε ήδη σπουδάσει Νομική στο Παρίσι και είχε αναλάβει θέση πρόξενου στις Σέρρες, την Αλεξανδρούπολη και την Κωνσταντινούπολη. Ως διπλωμάτης εργαζόταν για την ανεξαρτησία της Μακεδονίας και των αλύτρωτων ελληνικών περιοχών.

Οι δύο σπουδαίοι άντρες της πολιτικής ζωής του τόπου συναντήθηκαν τυχαία στο Βερολίνο το 1913 και έκαναν έναν περίπατο στο πάρκο του Τιργκαρντεν συζητώντας τα πολιτικά ζητήματα που απασχολούσαν τότε την Ελλάδα και την ηγεσία της χώρας.

Ο Ευάγγελος Κομνηνάκης σε κείμενο του που διαβάσαμε στο istorikathemata αναφέρεται στην άγνωστη συνάντηση τους στο Βερολίνο.

Αργότερα, ο Παπανδρέου είχε αναφερθεί στη  συζήτηση που είχαν κατά τη συνάντησή τους και είχε εκφράσει την εκτίμηση του προς το πρόσωπο του Ίωνα Δραγούμη. Επίσης, είχε ασκήσει κριτική στο βιβλίο «Ελληνικός Πολιτισμός» του Ίδα, όπως αποκαλούσε τον Ίωνα Δραγούμη, ο οποίος είχε λάβει το ψευδώνυμο Ίδας από την εποχή που συνεργάστηκε με τον Δημήτριο Ταγκόπουλο στο περιοδικό "Νουμάς".

Διαβάστε τι έγραφε ο Γεώργιος Παπανδρέου:

«Οι παλαιοί πολιτικοί δεν είχαν λησμονήσει την Μεγάλην Ιδέαν. Αυτή μάλιστα η πίστις, ότι το ελεύθερον Κράτος ήτο προσωρινόν, εχαρακτήριζε την Ελλάδα μέχρι του 1897. Μόνον κατόπιν της θλιβεράς ήττης του 1897 έχασεν έδαφος η Μεγάλη Ιδέα, εδημιουργήθη το ρεύμα των απαισιοδόξων, με σύμβολον «δεν βαρυέσαι», «δεν διορθώνεται το Ρωμαίικο», με πρωθυπουργούς κυβερνώντας «τυχαίως και μοιραίως».

Και ως αντίδρασις κατά της αυτοκτόνου αυτής ιδεολογίας προεκλήθη η κίνησις των Νέων, τα εθνικά κινήματα εις την Μακεδονίαν, την Ήπειρον και την Θράκην, η πολιτική των Εθνοτήτων εις την Πόλιν και η Στρατιωτική Επανάστασις (σ.σ. στο Γουδί)».«Όταν λέγω ότι η επαγγελία της Μεγάλης Ιδέας εχαρακτήριζε την παλαιάν Ελλάδα δεν εννοώ φυσικά ότι εγίνετο και καμμιά θετική εργασία  προς πραγμάτωσιν της επαγγελίας αυτής. Τουναντίον, εχρησίμευε συχνά, δια να καλύπτεται η εσωτερική εκμετάλλευσις και συναλλαγή. Και δια αυτό είναι υπεύθυνοι, εις αυτό είμαι τελείως σύμφωνος με τον Ίδαν, οι «φαύλοι» πολιτικοί της παλαιάς Ελλάδος. Διότι δεν έκαμαν καμμίαν θετικήν εργασίαν, ούτε προς εκπολιτισμόν των ελευθέρων, ούτε προς απολύτρωσιν των δούλων».

Ο Ίδας γράφει: «Το Ελληνικόν Έθνος είναι εκλεκτόν. Έχει παρελθόν πλήρες πολιτισμών, είναι και σήμερον πολιτισμένον και δι’ αυτό ημπορούμεν να περιμένωμεν με βεβαιότητα την άνθησιν του νεοελληνικού πολιτισμού!»

Ο Γ. Παπανδρέου: «Είναι αληθές; Είμεθα εκλεκτοί; Υπάρχουν εν γένει φυλαί προνομιούχοι; Και δημιουργεί τας φυλάς η κληρονομικότης; Ή το κλίμα; Ή αι ιστορικαί τύχαι των, πολιτικαί, οικονομικαί, θρησκευτικαί κ.λπ.; Σε κάθε περίπτωση όμως, το να πιστεύωμεν ότι είμεθα άξιοι, ότι ημπορούμεν να δημιουργήσωμεν, είναι στοιχειώδες. Χωρίς αισιοδοξίαν δεν ημπορούν να κάμουν βήμα προόδου, ούτε τα Άτομα, ούτε οι Λαοί. Πρέπει να πιστεύσωμεν εις τον εαυτό μας, δια να προχωρήσωμεν προς τα εμπρός, συγχρόνως όμως να έχωμεν και τα μάτια ανοικτά δια τα ιδικά μας ελαττώματα και την αξίαν των άλλων. Με τέτοιον ανοιχτομάτην φανατισμόν ημπορούν να νικούν οι Λαοί».

 «Αυτά είχα να γράψω, γενικώτατα, δια το βιβλίον του Ίδα. Όχι αντιρρήσεις. Απλώς μερικάς σκέψεις μου, εξ αφορμής του «Ελληνικού Πολιτισμού». Ο Ίδας, ηξεύρω, με όσα έγραψα είναι σχεδόν σύμφωνος. Εις την μοναξιάν του Βερολίνου, όπου το έφερεν η τύχη να  συναντηθώμεν, ευρήκαμεν συχνά ευκαιρίαν, περιπατούντες μέσα εις τας πυκνάς δενδροστοιχίας του Τιργκάρτεν, να ομιλήσωμεν φιλικά δι’ όλα τα σχετικά θέματα και να συμφωνήσωμεν. Και αν εις το βιβλίον του υπάρχουν κάπου μονομέρειαι και υπερβολαί, είναι συχνά συνειδηταί. Ο Ίδας είναι φύσις πολεμική. Έζησε την νέαν ελληνικήν ζωήν. Και διότι οι κρατικοί ηπείλουν να θυσιάσουν το Έθνος με την στενήν ιδιοτελή των αντίληψιν και διότι οι λογιώτατοι ηπείλουν την γνησίαν δημοτικήν ζωήν, την μόνην αληθινήν παράδοσιν του Έθνους, ωρθώθη η πολεμική ιδιοσυγκρασία του και διαμαρτύρεται. Όχι κρατική, αλλά εθνική πολιτική. Όχι λογιώτατη, αλλά δημοτική παράδοσις. Αν αυτό είναι μονομέρεια και υπερβολή, είναι το κοινόν ελάττωμα όλων των πολεμιστών».

Όπως φαίνεται στο κείμενο, ο Γεώργιος Παπανδρέου συμφωνούσε με τις περισσότερες απόψεις του Ίωνα Δραγούμη. Ωστόσο, δύο χρόνια αργότερα, ο Παπανδρέου θα γνώριζε ως εκπρόσωπος των Ελλήνων φοιτητών στο Βερολίνο τον Ελευθέριο Βενιζέλο, πολιτικό αντίπαλο του Δραγούμη, τον οποίο προσφώνησε με έναν μοναδικό λόγο που τράβηξε την προσοχή του Βενιζέλου.

Ο Παπανδρέου τον υποστήριξε θερμά και την εποχή του Εθνικού Διχασμού διορίστηκε γενικός διευθυντής του πολιτικού γραφείου των Φιλελευθέρων και κάπως έτσι ξεκίνησε η καριέρα του στην πολιτική.

Send this to a friend