Αθήνα

29 oC

αίθριος καιρός

Ιούλιανα 1965: Η ρήξη Παπανδρέου - βασιλιά Κωνσταντίνου, η παραίτηση και η αποστασία που οδήγησε στη χούντα των Συνταγματαρχών

Στις 15 Ιουλίου 1965 ο Γεώργιος Παπανδρέου παραιτήθηκε από πρωθυπουργός μετά από σύγκρουση με τον βασιλιά Κωνσταντίνο.

Στις 15 Ιουλίου 1965 ο Γεώργιος Παπανδρέου παραιτήθηκε από πρωθυπουργός μετά από σύγκρουση με τον βασιλιά Κωνσταντίνο.

Εκείνη την ημέρα ορκίστηκε κυβέρνηση των αποστατών της Ένωσης Κέντρου, με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Αθανασιάδη Νόβα.

"Συνετελέσθη σήμερον παραβίασις του πολιτεύματος. Η κυβέρνησις του λαού εξηναγκάσθη εις παραίτησιν. Και εκλήθη να κυβερνήση μία ομάς προδοτών της Ενώσεως Κέντρου. Αλλά δεν συνέβη μόνον παραβίασις του πολιτεύματος. Συνέβη επίσης και διακωμώδησις. Ο τρόπος της καταλήψεως της αρχής από την κυβέρνησιν ανδρεικέλων έχει προσλάβει τον χαρακτήρα φαιδρού πραξικοπήματος. Εις τα ανάκτορα ενήδρευε ο ακατονόμαστος πρόεδρος δια να ορκισθή αμέσως μετά την αναχώρησίν μου... Καταγγέλλω προς τον δημοκρατικόν κόσμον της χώρας την ομάδα των προδοτών και τον καλώ εις πάνδημον ειρηνικήν εκδήλωσιν εναντίον της προδοσίας... Αρχίζει από σήμερον νέος ανένδοτος αγών υπέρ της δημοκρατίας", δήλώσε ο Γέρος της Δημοκρατίας μετά την παραίτηση του.

Κάτω η μοναρχιά", "Οι προδότες στο Γουδί", "Δεν σε θέλει ο λαός, παρ' τη μάνα σου και μπρος" φώναζαν οι χιλιάδες διαδηλωτές κατά του βασιλιά στις συγκεντρώσεις που πραγματοποιήθηκαν το επόμενο διάστημα."Την κυβέρνησιν των προδοτών κατήργησεν απόψε η παντοδύναμος οργή του κυρίαρχου λαού... Εις το πολίτευμα της βασιλευομένης δημοκρατίας, τους αρχηγούς των κομμάτων και των κυβερνήσεων δεν ορίζει η εύνοια της Αυλής. Ορίζει μόνον η εύνοια του λαού" δηλώνει ο Παπανδρέου.

 

Το χρονικό της παραίτησης Παπανδρέου

Στις εκλογές του 1964 η Ένωση Κέντρου συγκέντρωσε ποσοστό 52,72% και ο Γεώργιος Παπανδρέου σχημάτισε αυτοδύναμη κυβέρνηση με 171 βουλευτές. Η σφοδρή κόντρα με το παλάτι ξεκίνησε όταν ο Γεώργιος Παπανδρέου αποφάσισε να αναλάβει ο ίδιος το Υπουργείο Άμυνας, στη θέση του Πέτρου Γαρουφαλιά, ο οποίος είχε την εύνοια του στέμματος.

Ο βασιλιάς Κωνσταντίνος αρνήθηκε να υπογράψει το διάταγμα με αποτέλεσμα να έρθει σε ρήξη με τη βασιλική οικογένεια. Από την πλευρά του ο Πέτρος Γαρουφαλιάς αρνήθηκε να εγκαταλείψει τη θέση του ακόμη και μετά τη διαγραφή του από την Ένωση Κέντρου στις 13 Ιουλίου. Μάλιστα, ο Π. Γαρουφαλιάς είχε προλάβει ήδη να μεταθέσει σε νευραλγικές θέσεις στο λεκανοπέδιο Αττικής 15 αξιωματικούς που είχαν σχέση με την ακροδεξιά συνωμοτική στρατιωτική οργάνωση του ΙΔΕΑ.  Ο Βασιλιάς κατηγόρησε τον Παπανδρέου για κομματικοποίηση των ενόπλων δυνάμεων, ενώ ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η βασιλική οικογένεια επιθυμούσε να ελέγξει το στράτευμα. Παρόλο που του ασκήθηκαν πιέσεις να αποδεχτεί τις θέσεις του Βασιλιά και από τους Αμερικανούς, ο Γεώργιος Παπανδρέου δεν έκανε πίσω.  Ξεκαθάρισε ότι "στην κυβέρνησίν μας δεν ημπορούν να υπάρχουν τοποτηρηταί άλλων δυνάμεων" και αποφάσισε να παραιτηθεί από πρωθυπουργός της χώρας.

Η κυβέρνηση των αποστατών

Σε ελάχιστο χρόνο ο Βασιλιάς Κωνσταντίνος παραβίασε τη λαϊκή κυριαρχία, ορίζοντας τη νέα κυβέρνηση υπό τον Γεώργιο Αθανασθιάδη Νόβα, στην οποία συμμετείχαν μεταξύ άλλων αποστατών της Ένωσης Κέντρου ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης και ο Δημήτρης Παπασπύρου.«Εκείνο το βράδυ βρέθηκα ενώπιον του σκληρότερου διλήμματος της ζωής μου. Αν δεν ορκιζόμουν, θα πηγαίναμε σε εμφύλιο», δήλωσε αρκετά χρόνια αργότερα ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης. Συνολικά 39 βουλευτές της ΕΚ αποστάτησαν και πήραν μέρος στην κυβέρνηση. Ο λαός βγήκε στους δρόμους φωνάζοντας αντιβασιλικά συνθήματα και τότε ένα αιματηρό γεγονός συντάραξε τη χώρα. Η αστυνομία υπό τις διαταγές της κυβέρνησης Νόβα δολοφόνησε τον αριστερό φοιτητή Σωτήρη Πέτρουλα στην οδό της Γ' Σεπτεμβρίου. "Η κυβέρνηση Νόβα δεν ηρκέσθη να είναι κυβέρνησις προδοσίας. Έγινε και κυβέρνησις αίματοςΠρέπει να εξαφανισθή από προσώπου της γης και να λογοδοτήσει δια τα εγκλήματά της, καταγγέλλει ο Γεώργιος Παπανδρέου. Εκατοντάδες συγκεντρώσεις πραγματοποιήθηκαν σε όλη τη χώρα τις επόμενες ημέρες.

Η κυβέρνηση των αποστατών παρέμεινε στην εξουσία μέχρι τον Δεκέμβριο του 1966.  Η ταραγμένη πολιτική περίοδος που ακολούθησε, οδήγησε τελικά τη χώρα στην πλήρη κατάλυση της δημοκρατίας από τη Χούντα των Συνταγματαρχών.

Δείτε μοναδικά στιγμιότυπα από τις διαδηλώσεις από το Αρχείο της ΕΡΤ: 




Πηγή φωτογραφιών: Αρχείο ΕΡΤ/ Συλλογή Αρ. Σαρρηκώστα 

Επιμέλεια: Άννα Καρατάσιου

Send this to a friend